Wilno od czasów późnego średniowiecza
jest miastem wielonarodowościowym -
poza Litwinami mieszkali tu i mieszkają
Polacy, Żydzi, Rosjanie, Białorusini.
Początki miasta sięgają wczesnego
średniowiecza. Na początku XIV w.
Giedymin zbudował tu zamek, wokół
którego rozwinęła się osada. Wkrótce
Wilno wyrosło na główny ośrodek
handlowy Litwy i najważniejsze miasto
kraju. W epoce Unii z Polską, stolica Litwy
przeżywała okres nieprzerwanego
rozwoju.
Wraz z upadkiem Rzeczypospolitej Wilno
wcielone zostało do Imperium
Rosyjskiego. W latach 1923-1939
znajdowało się w granicach Polski. Po
zajęciu Polski przez Armię Czerwoną,
Wilno zostało przekazane Litwie, lecz
wkrótce - wraz z całą Litwą -
inkorporowane do ZSRR. Od 1991 r.
Wilno jest stolicą niezależnej Republiki
Litewskiej.
Starówka wileńska należy do największych i
najpiękniejszych w tej części Europy. Na Wzgórzu
Zamkowym znajduje się pozostałość zamku - Wieża
Giedymina z XIII-XIV w. Nieopodal, na Placu Katedralnym
wznosi się katedra, pierwotnie gotycka, po przebudowie w
XVIII w. przypominająca grecką świątynię. Gotycki kościół
św. Anny wraz z klasztorem Bernardynów tak zachwycił
Napoleona, że chciał budowlę rozebrać i przenieść do
Francji. Do cenniejszych gotyckich świątyń miasta należy
też kościół św. Mikołaja. Pięknymi przykładami baroku są
kościoły: św. Teresy, św. Kazimierza - patrona Litwy,
przekształcony w czasach radzieckich w Muzeum Ateizmu
oraz kościół św. Piotra i Pawła. Przykładem architektury
rokokowej w budownictwie sakralnym miasta jest świątynia
św. Jana z XVIII w. Rynek wileński zdominowany jest przez
pochodzący również z XVIII w. ratusz. XVII-wieczna kaplica
Matki Boskiej Ostrobramskiej z obrazem MB
Ostrobramskiej przyciąga tysiące katolickich pielgrzymów.
Muzeum Adama Mickiewicza prezentuje pamiątki po poecie,
szczególnie z okresu jego pobytu w Wilnie.
Katedra wileńska to najstarszy kościół katolicki na
Litwie. Pierwsza świątyniakatolicka w Wilnie powstała
w połowie XIII w. za czasów króla Mendoga. Po
śmierci władcy wróciło pogaństwo, a kościół obrócił
się w ruinę. Kolejny, gotycki stanął po chrzcie Litwy
dokonanym za sprawą Władysława II Jagiełły (1387).
Kilkanaście lat później świątynia spłonęła. Trzecią z
kolei zbudował w latach 1407-10 wielki książę Witold.
Była to trzynawowa bazylika, z czasem obudowana
przez liczne kaplice grobowe biskupów i magnatów.
Jeszcze raz katedra spłonęła za czasów Zygmunta III
Wazy w 1610r. Odbudowana, zyskała w latach
trzydziestych XVII w. wspaniałą kaplicę Królewską
Św. Kazimierza, którego relikwie przechowywane są
tu do dzisiaj. Po wielkiej powodzi w 1931r. katedrę
odremontowano. W trakcie prac odkryto, a następnie
odrestaurowano groby królewskie w kryptach. Po II
wojnie światowej do roku 1990 kościół pełnił funkcję
galerii sztuki i sali koncertowej.
Kościół Karmelitów Bosych pw. Św. Teresy z Avila i
kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej.
Barokowy zespół klasztorny - kościół i klasztor, zbudowany
został w XVIIw. Rokokowy wystrój i wyposażenie powstało
podczas odbudowy po pożarze w 1760 r. W 1844 r. władze
rosyjskie skasowały klasztor. Karmelici wracali tu dwukrotnie
w 1930 r. i po odzyskaniu przez Litwę niepodległości.W
bezpośrednim sąsiedztwie kościoła znajduje się brama,
zwana Ostrą, zbudowana w początkach XVI w. Sto lat później
zawisnął tu wizerunek Matki Boskiej, który rychło otoczony
został kultem wiernych. Po potopie i wojnach moskiewskich
opiekę nad obrazem przejęli karmelici od Św. Teresy. Ostra
Brama stała się z czasem najważniejszym sanktuarium
maryjnym Litwy. Murowana kaplica i łącząca ją z kościołem
galeria powstały w XVIII i XIX w. Fasadę niewielkiej budowli,
zamykającej uliczkę Ostrobramską, zwieńczono trójkątnym
szczytem. Obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej został
ukoronowany w 1927 r. przez kardynała Aleksandra
Kakowskiego.
Kościół Św. Piotra i Pawła w Wilnie to jeden z najpiękniejszych kościołów wileńskich,
znajdujący się na Antokolu. Budowę kościoła rozpoczęto w 1668r. Wewnątrz dwaj włoscy
rzeźbiarze, począwszy od 1676 roku, stworzyli ogromny zespół dekoracji sztukatorskich,
swoją skalą i bogactwem dystansujący prawie wszystko co powstało poza Italią. Kościół
ozdabiają ponad dwa tysiące rzeźb, przedstawiających wydarzenia z Nowego Testamentu,
z życia świętych, historii kraju i miasta.Na fasadzie fundator hetman wielki litewski Michał
Krzysztof Pac kazał wyryć słowa: Regina Pacis funda nos in Pace ('Królowo Pokoju
utwierdź nas w Pokoju'). To wezwanie do Maryi było jednocześnie pompatycznym
odwołaniem się do rodowego nazwiska. W 1864 r. rosyjskie władze zaborcze skasowały
klasztor. Opiekę nad kościołem przejęło duchowieństwo diecezjalne. Za czasów sowieckich
kościół był prokatedrą wileńską i spoczywały tu relikwie Św. Kazimierza, przeniesione z
kaplicy Królewskiej.
Kościół Św. Anny -niewielka świątynia w tzw. bernardyńskim
zakątku, to niezwykłej urody przykład gotyku płomienistego. Maleńki,
jednonawowy kościół, z wyodrębnionym prezbiterium, stojący w
jednym z zakoli Wilejki, uważany jest słusznie za perłę późnego
gotyku w Europie Środkowej. Szczególnie fasada, wykonana w cegle,
zachwyca bogactwem formy, wykorzystując wielokrotnie, częsty w
ostatniej fazie gotyku, motyw oślego grzbietu. Efekt osiągnięto m.in.
poprzez użycie 30 rodzajów specjalnie wykonanych ceglanych
kształtek. Kościół powstał w końcu XV w. za rządów wielkiego księcia
Aleksandra Jagiellończyka, być może jako kaplica dworska. W
1554r. na krótko został przejęty przez wyznawców luteranizmu. W
latach 1900-04 warszawski architekt Józef Pius Dziekoński
przeprowadził restaurację kościoła, m.in. zakładając nowe sklepienie.
Uzupełnił również rokokowy wystrój nowym, neogotyckim ołtarzem
głównym i konfesjonałami.
Cmentarz na Rossie jest miejscem pochówku wielu
wybitnych postaci znanych z historii Polski. Znajdują się na
nim groby m.in.: Władysława Syrokomli, Franciszka
Smuglewicza, Euzebiusza Słowackiego (ojca Juliusza),
Joachima Lelewela. Oddzielną częścią cmentarza są groby
żołnierzy polskich broniących w 1919r. Wilna przed wojskami
radzieckimi oraz żołnierzy AK poległych w 1944r. w operacji
Ostra Brama. Jest tu także grób matki J. Piłsudskiego Marii,
z urną zawierającą serce marszałka.
Kresy Wschodnie - Litwa - Wilno
Kresy Wschodnie - Litwa - Wilno